Jumat, 22 Februari 2019

kotbah Podah/Amsal 4:18-27


Manggoluh ibagas Sondang Hata ni Tuhan
podah 4:18-27
I.         Parlobeini    
Buku podah na isuratkon ni si Salomo aima marisi buei podah-podah pangajarion, nasehat-nasehat praktis na boi ipakei anjaha i praktekkon bani goluh siganup ari-ari ibagas hapentaron. Salomo sandiri aima sahalak tokoh na terkenal halani hapentaronni. Mungkahni hapentaron na ipataridahni aima sanggah mamutushon persoalan ni dua halak naboru pasal niombah (1 Raj. 3:16) aima mungkahni isobut marhapentaron. Ia buei do homa mambahen buku-buku sastra hikmat, pakon mambotoh  pasal  pohon-pohon pakon binatang na luar biasa (1 Raj. 4:29; Pod. 30:24-31).  
Bani teks ni Ambilanta on pe marisi pangajarion ibagas na marhapentaron, aima podah sonai age pengajaran na mansuruh ase bani goluh ni jolma maningon adong pertimbangan na laho memilih dalan na sihol ilahoisi, sonai homa na gabe hawajiban-hawajiban selaku halak na domma mamilih dalan hasintongan.
II.      Hatorangan ni Teks
Secara garis besar bani bindu 4 on, aima marisi pangajarion  sonaha halak parpintor marhapentaron ibagas na mangarusi ampa manjaga pargoluhanni dompak halak parjahat. Padaohkon diri humbani partumpuan ni halak parjahat, adong do untungni, aima ase ulang dihut taruyun mangihutkan cara hidup ni sidea. Podah on idukung marhitei gambaran na ipatorang bani ayat 18a, “dalan ni halak parpintor songon sinalsal sogod-sogod”. Goluh ni halak na porsaya aima goluh na ibobai Hata ni Tuhan. Hata ni Tuhan ai, gabe rigapan anjaha sondang bani naheini sidea mambahen  torang ma homa pargoluhan ni sidea. Marsinalsal songon sinalsal sogod-sogod artini dalan na torang ai mambahen sidea marmalas niuhur, gokan damei. Bani ayat 8b “ lambin torang marsinondang paima tongah ari  Sinalsal ai lambin dokah lambin torang, songon mataniari na lambin gijang lambin torang artini goluh ni halak parpintor lambin dokah lambin margogoh, marmalas ni uhur, halani haporsayaon ampa dalanni”. Dobkonsi ipatorang dalan ni goluh parpintor, ibandingkon ma homa sonaha do goluh na parjahat ai use, bani ayat 19, “dalan ni halak parjahat lotir do, seng ibotoh sidea ija partolsuon”. Dalan ni halak parjahat aima lotir (terj. LAI: Kegelapan),  Naimaksud ijon, aima ase ulang marsaor pakon halak parjahat irik pakon mandalankon hajahatonni. Dalan ni halak parjahat ai, golap do, ronsi berbahaya, gati tartolsu anjaha lang ibotoh sidea aha do na masa bani pargoluhanni. Sidea tartolsu halani hajahaton ni sidea. Sanggah ibagas hasunsahan, seng ra sidea menyadari bahasa Naibata domma marlawan dompak sidea. Seng sadar be sidea bahasa na idalankon ni, ai hajahaton atap lang, na pasti  sidea pe lang mambotoh ujungni horja hajahaton ni sidea ai (psalm. 82:5; Job 18:5-6). On ma homa dalan na maningon ipadaoh jolma bani pargoluhanni.
Bani ayat 20-22 aima marisi podah  ase selaku halak parpintor lambin pangkei ma mandalankon hawajiban-hawajibanni selaku halak na porsaya, aima: 1. Marunduk ni  uhur manjalo Hata ni Naibata,  halak na ibagas unduk ni uhur manangar Hata ni Tuhan  aima halak na manjalo Hata ni Tuhan ibagas bulat ampa borsih ni uhur anjaha lang adong ibagas parsangsian (ay.20);  2. Manramotkon hata Ni Tuhan marhitei ipamasuk ibagas uhur (ay.21).  Dobkonsi mandalankon pahara na domma isobut ai, aha ma na gabe hauntunganni? (ay.21). Dua pahara ai boi do homa gabe sipanganon  (Hata ni Tuhan gabe makanan rohani na mambere hagoluhan anjaha goluh haporsayaon na marbanggal/marbuah),  pakon tambar  (podah/hikmat ai gabe tambar na mambahen hamalumon bani angkula, uhur pakon pingkiran ni jolma).
Bani ayat 23, “Tang siporlunan, jaga ma uhurmu, ai hunjai do luar hagoluhan”. Uhur aima haganupan na taridah marhitei sikap ampa parlahou, ipengaruhi suasana uhur ai. Anggo ibagas panorang marmalas niuhur taridah do homa sikap na ramah anjaha dear, tapi anggo panorang ibagas pusok ni uhur, sikap na ipataridah pe ra gati sikap na lang madear janah cenderung sikap negatif. Buei do hal-hal na mempengaruhi uhur ni jolma; Masalah, beban, paruntolon, situasi na lang enak mambahen suasana hati lang dear, pangkorhonni ai roh ma rayoh, lang fokus, anjaha manghorjahon horja ibagas na terpaksa halani suasana hati na lang mendukung. Lang pitah ai, gati do homa ajaran-ajaran na lang sehat mempengaruhi suasana uhur ai,  Halani aima, porlu tumang do manjaga uhur. Manjaga uhur ase ulang ipengaruhi pahara-pahara na lang madear, uhur-uhur jahat, kata-kata negatif. Manjaga uhur  ase totap marmalas niuhur, ibagas damei ampa pahara-pahara na madear ibagas uhurni. Dearan do manjaga uhur daripada manjaga hal-hal na legan halani “Hunjai do luar hagoluhan”. Artini aima, halak na manimpan anjaha manjaga pahara-pahara na madear ibagas uhurni pasti hataridahanni ai tubuh ma homa buah-buah ni sikap/parlahou na madear hubani pargoluhanni ampa dompak halak na legan tarlobih ma ai bani hamuliaon ni Naibata.  
Bani ayat 24-27, aima marisi  “Pahara-pahara na lang boi ampa na maningon idalankon halak na porsaya”.  piga-piga pahara ai, aima:
1.      Mangambukkon pamangan siparladung, anjaha sahap na marputor-putor, daoh ma ai humbam (ay. 24). Porlu do homa manjaga parsahap ase ulang mambahen naborit bani halak na legan. Hata-hata na lang suman na masambor maningon daoh do ai humbani halak parpintor.
2.      Pintor ma panonggormu ni matamu hu lobei, anjaha dompak lobei ma pangkawahmu (ay. 25). Mambobai panonggor hubani tujuan, sura-sura, pandiloon pakon harosuh ni Tuhan anjaha totap setia. Si Paulus sandiri mangkatahon bani Pilippi 3:13b “hu halupahon do na ipudingku, huparayak na ilobeihu”. Maningon iarahkon hita do panonggorta hubani sosok Sipangajari aima Naibata ulang mangidah-idah na legan sisoya-soya.
3.      Pardiateihon ma panlangkah ni naheimu ase tarjamin ganup dalanmu (ay. 26). Panlangkah aima tindakan na ihorjahon marhitei pertimbangan apakah domma sintong atap lang. Janah adong pertimbangan na laho mangukur hauntungan ampa harugian ibagas na manghorjahon ai.   Tolak ukur na laho mambahen pertimbangan ai, aima Hata-Ni Tuhan.                     
4.      Ulang manlembang husiamun pakon hu siambilou, pasurut ma naheimu humbani hajahaton (ay. 27). Ihaporluhon sikap na konsisten anjaha berintegritas selaku halak na porsaya ibagas na mempertahankon haporsayaonni sonai age sikap, pangabak, ampa parlahou na marpadomuan hubani haporsayaon. Manghagoluhkon hata ni Tuhan ibagas ketaatan mandalankon hasintongan, anjaha padaohkon diri humbani horja-horja hajahaton.

III.   Panutup/Hahonaanni
Marhitei teks on boi ma itarik hita na gabe refleksi sonai age podah hubanta ibagas na mandalani goluhta siganup ari, aima :
v  Proses ni pargoluhan ni halak na porsaya iibaratkon hape songon metamorfosis ni kupu-kupu, humbani sada bentuk na buruk, menakutkan tapi berubah gabe sada bentuk na indah dan enak dipandang. Songon na domma ipatorang ni si parpodah, goluh ni halak parpintor marsinalsal songon sinalsal sogod-sogod lambin dokah lambin torang. Sonai ma nuan pargoluhan ni halak na porsaya lambin madokah lambin jenges idahon anjaha lambin marsinalsal.
v  Sahalak atlet boi ia sukses, monang ibagas perlombaan berarti ia maningon do manlatih dirini ase mampu menaklukkan tantangan, ampa hambatan-hambatan na i lobeini. Dob ai ia maningon mematuhi aturan na berlaku mandihuti nasehat-nasehat sonai age motivasi na ijalosi bagas perlombaan ai. Sonai do homa pargoluhan ni halak na porsaya maningon do ra mandihuti podah-podah, pengajaran-pengajaran ni Tuhan, aturan-aturan ni Naibata ase dapotan hadearon ampa hadoharon. Bani 2 Musa 19:5,” ai pe anggo itangihon hanima padan-Kin, gabe Ahu ma simada hanima, humbani sagala bangsa, ai gok bangku do ganup dunia on”.
v  Padaohkon diri humbani cara hidup ni parjahat, salah sada ajaran/podah na maningon idalankon halak na domma isondangi anjaha ibobai Hata ni Tuhan. Halani anggo domma masuk hubagas horja hadousaon ai mambahen tarsangkut anjaha lang urah maluah humbani kuasani ai. Halani ai maningon ra ma hita manangar podah ibagas unduk ni uhur janah pamasuk hita ibagas uhur ase totap mardalan ibagas hasintongan langkah ni goluhta.


Tidak ada komentar:

Posting Komentar

Tafsiran 1 Samuel 25:14-19

  1 Samuel 25:14-19 Menjadi Perempuan Bijak 25:14 Tetapi kepada Abigail, isteri Nabal, telah diberitahukan oleh salah seorang bujangny...